Biodiversiteit

Biodiversiteit

De tropische wouden van Ghana en Ivoorkust, enkele decennia geleden nog een van de plaatsen met de rijkste biodiversiteit van het Afrikaanse continent, zijn goed op weg om volledig van de kaart geveegd te worden. Ivoorkust verloor tussen 1990 en 2015 zowat 85% (1) van zijn originele bosoppervlakte. Dit is het gevolg van ongecontroleerde en veelal illegale houtkap. Een van hoofdredenen achter deze massale ontbossing is de cacaoteelt.

Ontbossing

Ghana en Ivoorkust zijn samen goed voor meer dan 60% (2) van de globale cacaoproductie. Ongeveer 2 miljoen arme boeren werken er op kleine plantages (2). Een Ghanese of Ivoriaanse cacaoboer verdient gemiddeld slechts 67 eurocent per dag, ver onder de armoedegrens (3). Daarnaast kampen ze met bijkomende problemen. De cacaobomen op de plantages worden oud en de grond raakt uitgeput door intens gebruik. Aangezien de grond in het bos veel vruchtbaarder is kappen de boeren er de vegetatie weg om cacaobomen in de plaats te zetten. Na enkele jaren is echter ook deze grond uitgeput en moet weer een nieuw stuk bos eraan geloven. 

Biodiversiteit in het gedrang

De ontbossing in West-Afrika heeft een nefaste impact op de biodiversiteit en de kwetsbare ecosystemen van de tropische wouden. De houtkap veroorzaakt  onder meer bodemverarming, watertekorten en onregelmatige regenval. Naast de vernieling van unieke bomen en planten bedreigt de ontbossing ook de plaatselijke fauna. Chimpansees, die vroeger in haast alle bossen voorkwamen, zijn nu een bedreigde diersoort. De olifant, het nationale symbool van Ivoorkust, moet het met een steeds kleiner leefgebied stellen en valt sneller ten prooi aan stropers. Andere unieke diersoorten die uit hun habitat verjaagd worden zijn krokodillen, dwergnijlpaarden, vliegende eekhoorns en luipaarden.   

Klimaatverandering

De negatieve gevolgen van de ontbossing beperken zich niet tot het Afrikaanse continent. De tropische regenwouden in Ghana en Ivoorkust houden enorme hoeveelheden broeikasgassen vast die vrijkomen tijdens de houtkap. Een reep zwarte chocolade waarvan de cacao afkomstig is uit ontbost gebied produceert evenveel  CO2-uitstoot als 7 km rijden met de wagen (4). Daarnaast regelen deze tropische regenwouden in grote mate het klimaat en de neerslag. Ze vormen een broodnodige buffer tegen de opwarming van de aarde. Het is in het belang van de hele wereld dat de resterende regenwouden intact blijven. 

Zijn er alternatieven?

De pluk van wilde cacao in combinatie met bosbeheer is een win-win. Dit bewijst het verhaal van Arcasy, een vereniging van 167 boscacaoplukkers uit de laaglanden van Centraal-Bolivia. Met de steun van het Trade for Development Centre kon de vereniging 11 verzamelpunten uitbouwen waar de boeren hun wilde cacao verzamelen, drogen, fermenteren en registreren om de kwaliteit te verbeteren en de traceerbaarheid te vergroten.  Het leverde de plukkers 15% meer inkomen op in drie jaar tijd.

Helaas is wildpluk geen optie in Ivoorkust en Ghana, maar boslandbouw is dat wel. In dit landbouwmodel wordt het aanplanten en beheren van bomen gecombineerd met het telen van gewassen. Ook in Zuid-Amerika,  in Peru bijvoorbeeld, heeft de implementatie van boslandbouw ervoor gezorgd dat de bossen grotendeels gespaard zijn gebleven.

Duurzame chocolade

Is kiezen voor duurzame chocolade een stap in de goede richting? Cacao met het Fairtradelabel of met een van de duurzame labels Rainforest Alliance of Utz is wel degelijk een stuk duurzamer dan cacao waarvan de oorsprong niet altijd traceerbaar is. Boeren die willen toetreden tot een van deze labels mogen immers geen bos kappen voor de productie van hun cacaobonen.

Sinds 2008 is er in België een CO2-neutrale chocoladefabrikant: Dolfin. Zij wisten na een grondige doorlichting hun uitstoot terug te dringen met 15%.  De resterende CO2-uitstoot wordt gecompenseerd  via een project in Oeganda. Door te investeren in technologisch betere houtkachels voor Oegandese gezinnen helpt Dolfin het verbruik van hout en houtskool te verminderen met 40%. Gezinnen kunnen zo gezonder en goedkoper koken en tegelijkertijd wordt de uitstoot van schadelijke en giftige stoffen teruggedrongen.

Bron

  • 1. Berekening van Mighty Earth op basis van overheidskaarten en satellietbeelden
  • 2. Cijfers: Dedicated 2016 / VOICE 2015
  • 3. Berekening van Fair Trade Belgium in het kader van de Week van de Fair Trade
  • 4. Mighty Earth, Chocolate’s dark secret

 

Foto's
1 en 2: Cacaotelers Ivoorkust © Mighty Earth
© TDC